Pierwsze w Polsce gniazdo szerszenia azjatyckiego zlikwidowane, wiosną mogą pojawić się kolejne

Co się stało w Wielkiej Wsi

Pierwsze wykryte w Polsce gniazdo szerszenia żółtonogiego (Vespa velutina) zostało zlikwidowane. Informację przekazał Polskiej Agencji Prasowej pszczelarz dr Łukasz Nicewicz z Uniwersytetu Śląskiego. Jak podały Nauka w Polsce i RMF24, do akcji doszło 19 października na terenie Wielkiej Wsi pod Krakowem.

Gniazdo zniszczono na zlecenie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a pracami zajęła się Państwowa Straż Pożarna. Według dr. Nicewicza działania zaczęły się zaraz po zmroku.

Zobacz: Limit w tunelach na S52 w Krakowie wzrośnie z 80 do 100 km/h

Przebieg akcji i badania gniazda

Strażacy mieli na sobie stroje ochronne przeciwko szerszeniom. Do likwidacji użyli środków chemicznych przeznaczonych do zwalczania os i szerszeni. Jak relacjonował dr Nicewicz, gniazdo zdjęto w całości, zabezpieczono i przekazano badaczom do analizy.

W ocenie jego składu uczestniczyli też dr Waldemar Żyła z Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu oraz prof. Paweł Migdał i mgr Natalia Białecka z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Zebrane owady trafiły do zbiorów Muzeum Górnośląskiego.

Dlaczego wiosną mogą być kolejne gniazda

Według dr. Nicewicza znaczna część młodych i płodnych matek mogła już opuścić gniazdo i szukać miejsc na zimowanie. Dlatego w okolicy na wiosnę można się spodziewać co najmniej kilkudziesięciu nowych gniazd. Badacz zaznaczył, że będą one widoczne latem w koronach drzew.

Naukowcy uważają, że niszczenie gniazd to obecnie jedyna możliwa metoda walki z tym gatunkiem. Można też zastawiać pułapki, ale są one mniej skuteczne.

Tło: jak rozpoznano gatunek

Szerszeń żółtonogi pochodzi z Azji i jest gatunkiem inwazyjnym. W Europie po raz pierwszy stwierdzono go we Francji w 2004 roku, a potem rozprzestrzeniał się w kolejnych krajach, w tym sąsiadujących z Polską Niemczech i Czechach. W październiku zauważono go w Wielkiej Wsi, a później także w pasiece Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Historia jego rozpoznania zaczęła się od zdjęcia dorosłego osobnika opublikowanego w aplikacji iNaturalist. Niezależnie pszczelarze zamieszczali na forach zdjęcia szerszeni w swoich pasiekach. Zainteresował się nimi pszczelarz Henryk Hudy, który skontaktował się z naukowcami. Gdy potwierdzili gatunek, zgłosili sprawę państwowym służbom przyrodniczym i zorganizowali wyprawę rozpoznawczą.

Jak wygląda szerszeń żółtonogi i czym grozi

Jak mówił dr Nicewicz, trzy ostatnie człony nóg tego szerszenia są całe żółte. Tułów i większość odwłoka są czarne, a sama końcówka odwłoka ma barwę żółto-pomarańczową. Na odwłoku widać jeden żółto-pomarańczowy pas, a na głowie pomarańczowy element między oczami. Schwytane do badań osobniki mają ok. 2,5 cm długości.

Gatunek zagraża głównie pszczołowatym, które stanowią jego podstawowe pożywienie, szczególnie pszczołom miodnym. Obserwacje z Europy Zachodniej pokazują, że obecność tych szerszeni w pobliżu pasiek osłabia rodziny pszczele.

Metody walki i co dalej

Antyweb opisał metodę stosowaną w Belgii, gdzie pilot dronów Kris Van Autenboer zamontował pod dronem lancę i wstrzykuje do gniazda ziemię okrzemkową. Według serwisu proszek niszczy woskową warstwę owadów i prowadzi do ich wysuszenia, choć całkowite wyschnięcie gniazda może potrwać kilka tygodni. Istnieje też wersja z odkurzaczem, który zasysa szerszenie. W materiałach nie ma informacji, by taką metodę stosowano w Polsce.

Na razie nie wiadomo, ile gniazd faktycznie pojawi się wiosną. Prognoza dr. Nicewicza opiera się na ocenie, że część matek opuściła gniazdo przed jego likwidacją.